مالیات فروش اینترنتی و اینستاگرامی چگونه محاسبه می‌شود؟ راهنمای مالیاتی فروشندگان آنلاین
اگر از طریق اینستاگرام محصول می‌فروشید، یک فروشگاه اینترنتی دارید یا سفارش‌های مشتریان را در پیام‌رسان‌ها دریافت می‌کنید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده است: آیا فروش اینترنتی هم مالیات دارد؟ اگر مغازه فیزیکی نداشته باشیم چطور؟ مالیات فروش از طریق کارت‌به‌کارت با فروش از طریق درگاه پرداخت تفاوتی دارد؟
پاسخ این است که آنلاین بودن محل فروش، به‌خودی‌خود باعث معافیت مالیاتی نمی‌شود. درآمد حاصل از فعالیت اقتصادی اینترنتی نیز مانند سایر فعالیت‌های شغلی، تابع مقررات مالیاتی است.
البته این به معنای آن نیست که تمام مبالغ واریزی به حساب فروشنده، بدون در نظر گرفتن هزینه‌ها و ماهیت تراکنش‌ها، مشمول مالیات می‌شوند. نوع فعالیت، درآمد واقعی، هزینه‌های قابل‌قبول و وضعیت مالیاتی فروشنده در محاسبه مالیات اهمیت دارند.
در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم فروشندگان اینستاگرامی و صاحبان فروشگاه‌های اینترنتی چه تکالیفی دارند و چگونه می‌توانند مالیات فعالیت خود را مدیریت کنند.
آیا فروش اینترنتی و اینستاگرامی مالیات دارد؟
بله. اگر از طریق اینترنت کالا می‌فروشید یا خدماتی ارائه می‌کنید و از این فعالیت درآمد به دست می‌آورید، درآمد شما می‌تواند مشمول مالیات باشد.
فرقی نمی‌کند سفارش مشتری از کدام مسیر دریافت شود:
-
فروش از طریق پیج اینستاگرام
-
فروش از طریق وب‌سایت فروشگاهی
-
دریافت سفارش در تلگرام یا سایر پیام‌رسان‌ها
-
فروش از طریق پلتفرم‌ها و بازارگاه‌های اینترنتی
-
دریافت سفارش تلفنی و پرداخت آنلاین
-
فروش از طریق کارت‌به‌کارت یا واریز مستقیم به حساب
مبنای مالیات، فعالیت اقتصادی و درآمد حاصل از آن است؛ نه صرفاً داشتن مغازه، وب‌سایت یا صفحه در شبکه‌های اجتماعی.
برای مثال، اگر فردی در خانه محصولات دست‌ساز تولید کند و از طریق اینستاگرام بفروشد، درآمد حاصل از این فعالیت نیز باید مطابق مقررات مالیاتی بررسی شود.
مالیات فروش اینترنتی چگونه محاسبه می‌شود؟
مالیات فروش اینترنتی برای صاحبان مشاغل، اصولاً بر اساس درآمد مشمول مالیات محاسبه می‌شود؛ نه اینکه درصد مشخصی از تمام مبالغ دریافتی کارتخوان یا درگاه پرداخت به‌عنوان مالیات کسر شود.
به زبان ساده، ابتدا درآمد و فروش کسب‌وکار مشخص می‌شود، سپس هزینه‌های قابل‌قبول مالیاتی و سایر تعدیلات قانونی در نظر گرفته می‌شوند.
فرمول ساده‌شده:
درآمد مشمول مالیات = درآمد و فروش مرتبط − هزینه‌های قابل‌قبول مالیاتی
پس از تعیین درآمد مشمول مالیات، نرخ‌ها و معافیت‌های قانونی متناسب با وضعیت مؤدی اعمال می‌شوند.
یک مثال ساده
فرض کنید یک فروشگاه اینترنتی در طول سال ۱ میلیارد تومان فروش داشته باشد.
هزینه‌های مستند و قابل‌قبول این فروشگاه عبارت‌اند از:
-
خرید کالا: ۶۰۰ میلیون تومان
-
بسته‌بندی و ارسال: ۵۰ میلیون تومان
-
تبلیغات: ۴۰ میلیون تومان
-
سایر هزینه‌های مرتبط و قابل‌قبول: ۶۰ میلیون تومان
در این مثال:
مجموع فروش: ۱ میلیارد تومان
مجموع هزینه‌های فرضی: ۷۵۰ میلیون تومان
درآمد پس از کسر هزینه‌ها: ۲۵۰ میلیون تومان
این مبلغ یک مثال آموزشی است و به معنای مالیات قطعی فروشگاه نیست. هزینه‌ها باید شرایط قانونی پذیرش را داشته باشند و معافیت‌ها و نرخ‌های مربوط به نوع مؤدی نیز باید در محاسبه نهایی لحاظ شوند.
آیا فروشنده اینستاگرامی بدون مغازه هم باید مالیات بدهد؟
بله، نداشتن مغازه فیزیکی به‌تنهایی موجب معافیت مالیاتی نمی‌شود.
برای مثال، ممکن است فردی در منزل لباس، زیورآلات، محصولات هنری یا لوازم آرایشی بفروشد و تمام سفارش‌ها را از طریق اینستاگرام دریافت کند. اگر این فعالیت به شکل کسب‌وکار درآمدزا انجام شود، باید تکالیف مالیاتی مرتبط با آن بررسی شود.
در واقع، محل انجام فعالیت تعیین‌کننده اصلی مالیات نیست. مهم این است که شخص از چه فعالیتی درآمد کسب می‌کند و وضعیت قانونی آن فعالیت چیست.
آیا کارت‌به‌کارت و واریز مستقیم مشتریان هم مشمول مالیات است؟
یکی از نگرانی‌های فروشندگان اینترنتی، تراکنش‌های بانکی است.
بعضی فروشندگان تصور می‌کنند اگر به‌جای درگاه پرداخت از کارت‌به‌کارت استفاده کنند، درآمد آن‌ها از نظر مالیاتی قابل شناسایی نیست. این تصور درست نیست.
دریافت وجه از مشتری از طریق کارت‌به‌کارت، انتقال بانکی یا درگاه پرداخت، به‌تنهایی ماهیت درآمد را تغییر نمی‌دهد.
اگر وجه بابت فروش کالا یا ارائه خدمات دریافت شده باشد، می‌تواند درآمد فعالیت اقتصادی محسوب شود.
با این حال، هر واریزی به حساب بانکی الزاماً فروش نیست. برای مثال:
-
انتقال وجه بین حساب‌های شخصی
-
دریافت قرض یا بازپرداخت بدهی
-
دریافت وام بانکی
-
برگشت وجه خرید
-
دریافت وجه بابت معاملات غیرتجاری
ممکن است ماهیت درآمد فروش نداشته باشند. در چنین مواردی نگهداری اسناد و مدارک معتبر برای توضیح منشأ پول اهمیت دارد.
بهتر است حساب دریافت وجوه کسب‌وکار را از حساب‌های شخصی جدا کنید تا بررسی گردش مالی و مستندسازی تراکنش‌ها ساده‌تر باشد.
چه هزینه‌هایی از درآمد فروشگاه اینترنتی کسر می‌شوند؟
یکی از مهم‌ترین نکات برای فروشندگان آنلاین، ثبت و نگهداری مدارک هزینه‌های کسب‌وکار است.
اگر هزینه‌ای برای فعالیت اقتصادی انجام شده باشد و شرایط قانونی پذیرش هزینه را داشته باشد، می‌تواند در تعیین درآمد مشمول مالیات مؤثر باشد.
برخی از هزینه‌هایی که فروشگاه‌های اینترنتی ممکن است با آن‌ها مواجه باشند عبارت‌اند از:
۱. هزینه خرید کالا
مبلغی که برای تهیه محصولات قابل فروش پرداخت می‌کنید.
۲. هزینه بسته‌بندی و ارسال
هزینه کارتن، پاکت، ملزومات بسته‌بندی، پست و شرکت‌های حمل‌ونقل.
۳. هزینه تبلیغات
مبالغ پرداخت‌شده برای تبلیغات در اینستاگرام، همکاری با اینفلوئنسرها و معرفی محصولات.
۴. هزینه وب‌سایت و فروشگاه اینترنتی
هزینه دامنه، هاست، زیرساخت فروشگاه، نرم‌افزارها و خدمات فنی مرتبط با کسب‌وکار.
۵. هزینه نیروی انسانی
دستمزد کارکنان و افرادی که برای فعالیت فروشگاه خدمات ارائه می‌کنند، با رعایت شرایط قانونی.
۶. هزینه‌های اداری و عملیاتی
هزینه‌های مستند و مرتبط دیگری که برای اداره کسب‌وکار انجام می‌شوند.
نکته مهم این است که صرف پرداخت یک مبلغ، آن را به هزینه قابل‌قبول مالیاتی تبدیل نمی‌کند. فاکتور، رسید پرداخت، قرارداد و ارتباط هزینه با فعالیت اقتصادی باید قابل اثبات باشد.
آیا فروشندگان اینترنتی باید مالیات بر ارزش افزوده هم پرداخت کنند؟
مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده دو موضوع جداگانه هستند.
مالیات بر درآمد بر اساس درآمد مشمول مالیات کسب‌وکار محاسبه می‌شود؛ اما مالیات بر ارزش افزوده به عرضه کالاها و خدمات مشمول تعلق می‌گیرد.
بنابراین ممکن است یک فروشگاه اینترنتی علاوه بر تکالیف مالیات بر درآمد، با تکالیف مالیات بر ارزش افزوده نیز مواجه باشد.
اما تمام کالاها و خدمات مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیستند و برخی از آن‌ها طبق قانون معاف‌اند. همچنین وضعیت ثبت‌نام و تکالیف مؤدی باید با توجه به مقررات مربوط بررسی شود.
برای مثال، اگر فروشگاه اینترنتی کالایی مشمول نرخ عمومی عرضه کند و طبق مقررات در گروه مشمول قرار داشته باشد، باید تکالیف مربوط به دریافت، ثبت و پرداخت مالیات و عوارض را انجام دهد.
در سال ۱۴۰۵ نرخ عمومی مالیات و عوارض ارزش افزوده برای کالاها و خدمات مشمول نرخ عمومی ۱۰ درصد است؛ اما کالاها و خدمات معاف یا دارای مقررات خاص، شرایط متفاوتی دارند.
آیا برای فروش در اینستاگرام باید پرونده مالیاتی تشکیل دهیم؟
اگر فعالیت شما ماهیت کسب‌وکار اقتصادی دارد، باید تکالیف قانونی مربوط به ثبت‌نام و تشکیل پرونده مالیاتی را بررسی و انجام دهید.
این موضوع فقط به فروشندگان دارای وب‌سایت محدود نیست. فروشندگان فعال در شبکه‌های اجتماعی نیز در صورت داشتن فعالیت اقتصادی، باید وضعیت مالیاتی خود را مشخص کنند.
برای بررسی وضعیت پرونده و انجام امور مالیاتی می‌توانید از درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی استفاده کنید:
در این سامانه می‌توانید به اطلاعات پرونده مالیاتی و خدمات الکترونیک مرتبط دسترسی پیدا کنید.
آیا داشتن اینماد برای فروش اینترنتی به معنی پرداخت مالیات است؟
نماد اعتماد الکترونیکی یا اینماد، مجوز یا نشان مرتبط با فعالیت فروش اینترنتی است؛ اما نباید آن را با عامل ایجاد مالیات اشتباه گرفت.
تکلیف مالیاتی از فعالیت اقتصادی و درآمد ناشی از آن ایجاد می‌شود، نه صرفاً از داشتن اینماد.
بنابراین ممکن است فردی بدون داشتن وب‌سایت و اینماد از طریق اینستاگرام فروش داشته باشد و همچنان تکالیف مالیاتی مربوط به فعالیت خود را داشته باشد.
از طرف دیگر، داشتن اینماد نیز به‌تنهایی به این معنی نیست که تمام معاملات صاحب سایت مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند.
آیا فروشندگان کوچک اینستاگرامی می‌توانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند؟
بله، برخی صاحبان مشاغل کوچک، از جمله فروشندگان اینترنتی، در صورت داشتن شرایط قانونی ممکن است بتوانند از تسهیلات تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم استفاده کنند.
در این روش، سازمان امور مالیاتی برای مؤدیان واجد شرایط مالیات مقطوع تعیین می‌کند و در صورت رعایت شرایط، امکان استفاده از فرآیند ساده‌تر مالیاتی فراهم می‌شود.
اما مشمول بودن به نوع فعالیت، میزان فروش، دستورالعمل همان سال و اطلاعات پرونده مالیاتی بستگی دارد.
برای عملکرد سال ۱۴۰۴، سقف فروش تعیین‌شده در دستورالعمل مربوط به تبصره ماده ۱۰۰، ۷۲ میلیارد تومان است؛ با این حال صرف پایین‌تر بودن فروش از این مبلغ به معنی مشمول بودن قطعی نیست و باید فرم مربوط در سامانه و سایر شرایط بررسی شوند.
فروشندگان اینترنتی چگونه مالیات خود را بهتر مدیریت کنند؟
برای جلوگیری از اختلاف‌های مالیاتی و مدیریت بهتر درآمد و هزینه‌ها، رعایت چند نکته کاربردی اهمیت دارد:
۱. حساب تجاری و شخصی را تفکیک کنید. تا حد امکان وجوه مربوط به فروش را در حساب مشخصی دریافت کنید.
۲. فاکتور خرید کالاها را نگه دارید. این اسناد برای اثبات هزینه‌های خرید و محاسبه درآمد واقعی اهمیت دارند.
۳. هزینه تبلیغات را مستند کنید. رسید پرداخت، قرارداد تبلیغاتی و اطلاعات سفارش تبلیغ را نگهداری کنید.
۴. هزینه ارسال و بسته‌بندی را ثبت کنید. این هزینه‌ها بخش مهمی از مخارج فروشگاه‌های اینترنتی هستند.
۵. فروش و برگشت وجه را جداگانه ثبت کنید. بازپرداخت سفارش‌ها نباید با فروش قطعی اشتباه گرفته شود.
۶. اطلاعات درگاه پرداخت و پرونده مالیاتی را بررسی کنید. مطمئن شوید اطلاعات فعالیت اقتصادی شما صحیح است.
۷. مهلت‌های مالیاتی را دنبال کنید. اظهارنامه عملکرد و تکالیف مالیات بر ارزش افزوده، در صورت مشمول بودن، باید در موعد مقرر انجام شوند.
پرسش‌های متداول درباره مالیات فروش اینترنتی و اینستاگرامی
آیا فروش در اینستاگرام بدون داشتن مغازه مالیات دارد؟
بله. اگر از طریق اینستاگرام فعالیت اقتصادی و درآمد حاصل از فروش کالا یا ارائه خدمات داشته باشید، نداشتن مغازه به‌تنهایی موجب معافیت مالیاتی نمی‌شود.
آیا فروشنده‌ای که فقط کارت‌به‌کارت دریافت می‌کند باید مالیات بدهد؟
روش دریافت پول تعیین‌کننده معافیت مالیاتی نیست. اگر مبلغ دریافتی بابت فروش کالا یا ارائه خدمات باشد، می‌تواند درآمد کسب‌وکار محسوب شود.
آیا تمام پول واریزی به حساب فروشنده اینترنتی مشمول مالیات است؟
خیر. باید ماهیت تراکنش‌ها بررسی شود. مبالغی مانند قرض، وام، انتقال بین حساب‌ها و برگشت وجه ممکن است درآمد فروش نباشند؛ اما برای اثبات ماهیت آن‌ها باید مدارک کافی وجود داشته باشد.
آیا فروشگاه اینترنتی باید ۱۰ درصد مالیات از مشتری دریافت کند؟
نه لزوماً. نرخ عمومی مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۵ برای معاملات مشمول نرخ عمومی ۱۰ درصد است، اما همه کالاها و خدمات مشمول نیستند. همچنین مالیات بر ارزش افزوده با مالیات بر درآمد تفاوت دارد.
آیا فروشنده‌ای که درآمد کمی دارد از مالیات معاف است؟
کم بودن درآمد به‌تنهایی به معنای معافیت قطعی نیست. معافیت‌ها، سقف‌ها و تسهیلات قانونی باید با توجه به نوع فعالیت و مقررات همان سال بررسی شوند.
آیا فروشندگان اینترنتی می‌توانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند؟
در صورت داشتن شرایط قانونی و قرار گرفتن در گروه مشمول، بله. فروش اینترنتی به‌تنهایی مانع استفاده از این تسهیلات نیست.
جمع‌بندی
فروش اینترنتی و اینستاگرامی از نظر مالیاتی تفاوت اساسی با فروش سنتی ندارد. اگر از طریق شبکه‌های اجتماعی یا وب‌سایت کالا می‌فروشید یا خدمات ارائه می‌کنید، باید درآمد و تکالیف مالیاتی فعالیت خود را بررسی کنید.
مالیات بر درآمد بر اساس درآمد مشمول مالیات و پس از در نظر گرفتن هزینه‌های قابل‌قبول محاسبه می‌شود. مالیات بر ارزش افزوده نیز تکلیف جداگانه‌ای است که فقط در صورت مشمول بودن کالا، خدمت و فعالیت باید رعایت شود.
اگر فروشنده اینترنتی هستید، بهترین کار این است که از ابتدای فعالیت، درآمدها، هزینه‌ها، فاکتورها و تراکنش‌های بانکی را منظم ثبت کنید. این کار هم مدیریت مالی کسب‌وکار را آسان‌تر می‌کند و هم هنگام انجام تکالیف مالیاتی به شما کمک خواهد کرد.
منابع برای بررسی مقررات:
-
قانون مالیات‌های مستقیم، به‌ویژه مواد مربوط به درآمد مشاغل و هزینه‌های قابل‌قبول
-
قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰
-
درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی: https://my.tax.gov.ir
-
پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان امور مالیاتی: https://intamedia.ir
